Απόκριες, ο αποχαιρετισμός στο κρέας με... πολύ κρέας

Οι Απόκριες είναι η γιορτή με την τραγελαφική παραδοξότητα ότι πρέπει να φορεθούν οι μάσκες για να «πέσουν οι μάσκες». Από τη φύση τους ευνοούν την υπερβολή, τη χαλάρωση των ηθών, την αποχαλίνωση από φραγμούς και, κατ’ επέκταση, τη βωμολοχία και την κραιπάλη.
Εν αναμονή του σαρανταημέρου της νηστείας, η υπερβολή αυτή μεταφέρεται και στα τροφικά έθιμα της αποκριάς όπου κυριαρχεί η κρεοφαγία και η αφθονία στην κατανάλωση κρασιού.

ελληνικες αποκριες 2016

Δεδομένου ότι η εποχή της Αποκριάς συμπίπτει με το παραδοσιακό «χάλασμα» του χοίρου, το χοιροσφάγιο, το κυρίως κρέας της γιορτής είναι το χοιρινό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν κάνουν την εμφάνισή τους στο τραπέζι το αρνί, η γίδα, το ζυγούρι. Ολόκληρη η δεύτερη εβδομάδα των Απόκρεω ονομάζεται της κρεοφάγου αλλά η Τσικνοπέμπτη που ντυνόμαστε με αποκριατικες στολες είναι ουσιαστική η εναρκτήρια μέρα για την ασύδοτη κατανάλωση κρέατος ενώ το έθιμο θέλει τα κρεατικά να ψήνονται στα κάρβουνα ή στα τζάκια ώστε να τσικνίσει ο τόπος, να γεμίσει η ατμόσφαιρα με τη μυρωδιά του ψημένου κρέατος.

Τα κυρίαρχα γλυκά της Αποκριάς είναι η γαλατόπιτα και απλά γλυκά όπως τηγανίτες, σιροπιαστές ρυζόπιτες και λουκουμάδες.

Η τρίτη εβδομάδα, η Τυρινή, επιτρέπει την κατανάλωση φαγητών που έχουν βάση τους το γάλα, κατά κύριο λόγο το τυρί, ή και τα ζυμαρικά ώστε να υποβοηθηθεί η σταδιακή μετάβαση στην ολοκληρωτική νηστεία. Κυριαρχούν οι τυρόπιτες, οι μακαρονάδες αλλά και οι πίτες με ρύζι, τραχανά και χορταρικά. Το περίφημο «μπουρανί» του Τυρνάβου δεν έχει καν λάδι αλλά ξύδι μαζί με τσουκνίδες και σπανάκι και ο κρητικός «τζουλαμάς» διατηρεί το αρχαιότατο έθιμο του φαγητού που είναι ταυτόχρονα γλυκό και αλμυρό αφού περιέχει ζάχαρη, κανέλλα και συκωτάκια. Τα κυρίαρχα γλυκά της Αποκριάς είναι η γαλατόπιτα και απλά γλυκά όπως τηγανίτες, σιροπιαστές ρυζόπιτες και λουκουμάδες.

ελληνικο καρναβαλι 2016 ελληνικο καρναβαλι 2016Οι αποκριάτικες διατροφικές συνήθειες στοιχειοθετούν έτσι τη δεύτερη παραδοξότητα της γιορτής, την αναγκαιότητα δηλαδή της κραιπάλης ώστε να επιβληθεί κατόπιν το μέτρο και η στέρηση της Σαρακοστής. Για να τις κατανοήσουμε καλύτερα θα πρέπει να αναλογιστούμε το τρίτο παράδοξο της Αποκριάς: το μεγαλειώδη γάμο του αρχαίου, ειδωλολατρικού κόσμου με την κατανυκτική προσμονή της Σαρακοστής του Χριστιανισμού. Ο πρώτος επιβάλλει το ανέμελο ξεφάντωμα και το γλέντι, τη στρέβλωση της πραγματικής όψης των ανθρώπων με μάσκες και αποκριάτικες στολές αλλά και τη στρέβλωση της πραγματικότητας με τον καταποντισμό των συμβατικών συμπεριφορών και ηθών. Ο δεύτερος επιτρέπει την κατάλυση της νηστείας ως την ισορροπημένη προετοιμασία για τα Πάθη και την Ανάσταση του Ιησού.


HOME